Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | ii-V-I’i iki tonda tanımak ve çalmak: C’de Dm7 - G7 - Cmaj7, G’de Am7 - D7 - Gmaj7. |
| 2 | Üç notalık shell şekillerini (kök, üçlü, yedili) basmak ve aralarında en kısa yoldan geçmek. |
| 3 | Swing’de iki komp ritmi çalmak: Charleston ve 2 ile 4. |
| 4 | 32 ölçülük etüdü 100 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | 7’li akorları ve E ile A şekillerini biliyorsun (7’li akorlar). |
| 2 | Roma rakamlarını biliyorsun; ii-V-I’i triadlarla çalmıştın (Yaygın progresyonlar). |
| 3 | Swing’in uzun-kısa hissini triolelerle tanıyorsun (Shuffle ve 12 ölçülük blues). |
| 4 | G majör gamını 2. pozisyonda çalabiliyorsun (Majör gam ve aralıklar). |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle. Etüdün ilk dört ölçüsünü çalmadan dinle: Dm7, G7, sonra iki ölçü Cmaj7. Üçüncü ölçüde bir şey “yerine oturur”, değil mi? Bu, caz ve pop’un en güçlü varış hareketi: ii-V-I. Seviye 3’te G tonunda Am - D - G olarak, triadlarla çalmıştın. Şimdi her akora yedilisini ekliyoruz; caz şarkılarının çoğu bu üç akorun farklı tonlardaki zincirlerinden oluşur.
| Ton | ii (m7) | V (7) | I (maj7) |
|---|---|---|---|
| C | Dm7 | G7 | Cmaj7 |
| G | Am7 | D7 | Gmaj7 |
Desen her tonda aynıdır: ii her zaman m7, V her zaman dominant 7, I her zaman maj7.
Shell voicing. Caz gitaristleri akorları çoğu zaman üç notaya indirir: kök, üçlü, yedili. Beşli çıkarılır, çünkü akorun rengini (majör mü minör mü, maj7 mi 7 mi) üçlü ve yedili belirler. Bu küçük şekillere shell (kabuk) denir. Kök 6. ya da 5. telde, diğer iki nota D ve G tellerinde:
| Akor | Shell | Notalar | Parmaklar |
|---|---|---|---|
| Dm7 | x535xx | D F C | yüzük A 5, işaret D 3, serçe G 5 |
| G7 | 3x34xx | G F B | işaret E 3, orta D 3, yüzük G 4 |
| Cmaj7 | x324xx | C E B | orta A 3, işaret D 2, yüzük G 4 |
| Am7 | 5x55xx | A G C | işaret E 5, yüzük D 5, serçe G 5 |
| D7 | x545xx | D F# C | orta A 5, işaret D 4, yüzük G 5 |
| Gmaj7 | 3x44xx | G F# B | işaret E 3, yüzük D 4, serçe G 4 |
“x” yazan telleri çalma; parmaklarının altı ve uçları onlara hafifçe değerek susturur. Böylece rahatça tarayabilirsin.
Shell’lerin sırrı: ses yürütme. C’de Dm7 → G7 → Cmaj7 çalarken parmaklarına bak: D telindeki F (Fa) önce yerinde kalır, sonra yarım ses inip E (Mi) olur. G telindeki C (Do) yarım ses inip B (Si) olur, sonra yerinde kalır. Her akorun üçlüsü ve yedilisi bir sonrakine yarım ses ya da sıfır adımla gider. ii-V-I’i bu kadar “akıcı” yapan budur. G’de aynısı: Am7’nin G (Sol)‘si D7’de F# (Fa diyez) olur, C’si Gmaj7’de B olur.
Swing komp. Davul ve bas bütün etüt boyunca swing çalar: her vuruş triolenin “1”i ve “a”sı arasında uzun-kısa bölünür. Şerit bu yüzden triole ızgarasında. Üç komp ritmi kullanıyorsun:
| Bölüm | Ne oluyor |
|---|---|
| Dörtlük (ölçü 1-8) | her vuruşta kısa bir aşağı vuruş, tam akorlarla. |
| Charleston (9-16, 21-24) | 1’de bir vuruş, sonra 2’nin “a”sında kısa bir vuruş; 3 ve 4 boş. |
| 2 ve 4 (17-20) | yalnızca 2 ve 4’te, hi-hat ile birlikte. |
Bas bütün etüt boyunca yürür (walking bass): her vuruşta bir nota, akor notalarından ve yarım ses yaklaşmalardan.
Etüt:
| Ölçü | Ton | Akorlar | Şekil | Ritim |
|---|---|---|---|---|
| 1-8 | C | Dm7 G7 Cmaj7 Cmaj7 (iki kez) | tam akor (x57565, 353433, x35453) | dörtlük |
| 9-16 | C | aynı | shell | Charleston, I’in ikinci ölçüsü birlik |
| 17-24 | G | Am7 D7 Gmaj7 Gmaj7 (iki kez) | shell | 2 ve 4, sonra Charleston |
| 25-32 | G | aynı | melodi, 2. pozisyon; sonda Gmaj7 shell | swing sekizlik |
Melodi (25-32). Notalar çoğunlukla o anki akorun akor notaları. Dikkat edilecek iki an: 26. ölçünün sonundaki C, 27. ölçüde B’ye iner (D7’nin yedilisi → Gmaj7’nin üçlüsü); 30. ölçünün sonundaki F#, 31. ölçüde G’ye çıkar. Swing sekizlikleri uzun-kısa çal; pena uzun notada aşağı, kısa notada yukarı.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Shell’leri yavaşça yürüt Metronomsuz. Dm7 → G7 → Cmaj7 shell’lerini birer kez çal ve çınlat. Sonra yalnızca D ve G tellerini çal: hangi nota yerinde kaldı, hangisi yarım ses indi, söyle. Aynısını G’de yap. | ||
| — | Süre: 4 dakika. | Altı shell’i tabsız basabiliyor ve her geçişte değişen notayı söyleyebiliyorsun. |
2. Tam akorlar (ölçü 1-8) Döngüyü 1-8’e kur. | ||
| 70 → 100 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Dörtlükler eşit ve kısa, şekil değişimleri 1’e yetişiyor. |
3. Charleston (ölçü 9-16) Döngüyü 9-16’ya kur. Önce akorsuz, susturulmuş tellerle yalnızca ritmi çal: “1 … 2 a”. | ||
| 70 → 100 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | İkinci vuruş tam triolenin “a”sında, “ve”de değil; susturulan teller ses vermiyor. |
4. G tonu (ölçü 17-24) Döngüyü 17-24’e kur. 2 ve 4’te hi-hat ile tam birlikte çal. | ||
| 70 → 100 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | 1 ve 3 boş kalıyor, 2 ve 4 hi-hat ile aynı anda. |
5. Melodi (ölçü 25-32) Döngüyü 25-32’ye kur. Önce düz sekizliklerle 60 BPM’de çal, sonra swing’e geç. | ||
| 70 → 100 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Swing çiftleri uzun-kısa, C → B ve F# → G geçişleri net duyuluyor. |
6. Tüm etüt ve esneme hedefi 32 ölçünün hepsini baştan sona çal. | ||
| 70 → 100 → 120 BPM. | 100 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 120 BPM’de 2 tur. | 100 BPM’de dört temiz tur. 120 BPM esneme hedefi; zorlarsa 100’de kal. |
7. Üçüncü ton (yaratıcı) ii-V-I’i F tonuna taşı: Gm7 - C7 - Fmaj7. Shell’ler: Gm7 3x33xx (kök 6. telde), C7 x323xx (kök 5. telde), Fmaj7 1x22xx (kök 6. telde). Charleston ile çal; sonra 25-32’deki melodinin ilk iki ölçüsünün ritmini kendi notalarınla doldur. | ||
| — | — | F’deki ii-V-I’i 80 BPM’de iki tur temiz çalabiliyor ve her geçişte değişen notayı söyleyebiliyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Shell’de boş teller çınlıyor | parmaklar çok dik | parmakları hafif yatır; altları ve uçları komşu telleri sustursun. |
| Charleston’ın ikinci vuruşu düz “ve”ye kayıyor | swing yerine düz sekizlik hissediyorsun | “1 ve a 2 ve a” diye say ve ikinci vuruşu “a”ya koy. |
| G7 shell ile Cmaj7 shell’i karıştırıyorsun | kökün hangi telde olduğunu unutuyorsun | V’de kök 6. telde (G), I’de 5. telde (C): kök teller sırayla değişir. |
| Akorlar uzun ve bulanık | her vuruş bir sonrakine taşıyor | çaldıktan hemen sonra basan eli gevşet; caz kompu kısa ve havadardır. |
| Melodide swing kayboluyor | kısa notayı acele ediyorsun | davulun ride zilini dinle; kısa nota zille aynı anda. |
| Melodide 2. pozisyondan kayıyorsun | G telinde B ve C için el kayıyor | işaret 2’de sabit kalsın; B yüzük (4), C serçe (5). |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| ii-V-I’i C ve G tonunda akor adlarıyla söyleyebiliyorum. | |
| Altı shell’i basabiliyor ve aralarındaki ses yürütmeyi gösterebiliyorum. | |
| Charleston ve 2-4 kompunu swing hissiyle çalabiliyorum. | |
| 25-32’deki melodiyi swing sekizliklerle çalabiliyorum. | |
| Tüm etüdü 100 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun