Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Dört 7’li akor türünü kulakla ve şekilden tanımak: maj7, m7, 7 ve m7b5. |
| 2 | Bu dört türü açık akor olarak ve E ve A şekli barre ile basmak. |
| 3 | Cmaj7 - Am7 - Dm7 - G7 döngüsünü soul kalıbıyla, chuck’larla çalmak. |
| 4 | 24 ölçülük etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | Triadları (kök, üçlü, beşli) ve bir tonun akorlarını biliyorsun (Triadlar ve tonun akorları). |
| 2 | E ve A şekli barre akorları basabiliyorsun (Barre akorlar: E ve A şekli). |
| 3 | Basan elle susturmayı ve chuck’ı biliyorsun (Basan elle susturma ve chuck). |
| 4 | E7, A7 gibi açık 7’lileri blues dersinden tanıyorsun. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle. Etüdün ilk ölçüsünde önce C çalarsın, iki vuruş sonra işaret parmağını B (Si) telinden kaldırırsın. Ses birden yumuşar, biraz rüya gibi olur. Akor artık Cmaj7. Değişen tek şey bir nota: C (Do) yarım ses inip B oldu. 2-4. ölçülerde aynı oyunu Am, Dm ve G ile oynarsın: A (La) notası G (Sol)‘e, D (Re) notası C’ye, G de F (Fa)‘ya iner. Her seferinde tek bir parmak kalkar ya da yer değiştirir.
7’li akor nedir? Triadı gamdan “bir al, bir atla” diye kurmuştun: kök, üçlü, beşli. Bir adım daha atla ve dördüncü notayı ekle: yedili. Böylece dört notalı bir akor elde edersin. Üçlü ve yedilinin büyük ya da küçük olmasına göre dört tür çıkar. Örneğin Cmaj7 = C, E (Mi), G, B:
| Tür | Yazılış | Notalar (formül) | Örnek | Renk |
|---|---|---|---|---|
| Majör 7 | Cmaj7 | 1 3 5 7 | C E G B | yumuşak, parlak, rüya gibi |
| Minör 7 | Am7 | 1 b3 5 b7 | A C E G | kadifemsi, sakin |
| Dominant 7 | G7 | 1 3 5 b7 | G B D F | gergin, bir yere gitmek ister |
| Yarım eksik (m7b5) | Bm7b5 | 1 b3 b5 b7 | B D F A | karanlık, kararsız |
Dikkat: yalnızca “7” yazan akor (G7, E7) dominanttır: majör triad + küçük yedili. Büyük yedili istersen adında mutlaka “maj7” yazar. Küçük yedili kökten 10 yarım ses, büyük yedili 11 yarım ses yukarıdadır; büyük yedili köke yarım ses uzaklıktadır, bu yüzden o “parlak sürtünme” sesini verir.
C majör tonunun yedi akoruna yedilileri eklersen: Cmaj7 Dm7 Em7 Fmaj7 G7 Am7 Bm7b5 (I ii iii IV V vi vii). Etüdün tüm akorları bu aileden.
Açık şekiller (ölçü 1-8).
| Akor | Şekil (6. telden 1. tele) | Parmaklar |
|---|---|---|
| Cmaj7 | x32000 | yüzük A 3, orta D 2 |
| Am7 | x02010 | orta D 2, işaret B 1 |
| Dm7 | xx0211 | orta G 2, işaret B ve ince e 1 |
| G7 | 320001 | yüzük E 3, orta A 2, işaret ince e 1 |
| Fmaj7 | xx3210 | yüzük D 3, orta G 2, işaret B 1 |
| Bm7b5 | x2323x | işaret A 2, orta G 2, yüzük D 3, serçe B 3 |
| E7 | 020100 | orta A 2, işaret G 1 |
Taşınabilir şekiller. Her türün bir E şekli (kök 6. telde) ve bir A şekli (kök 5. telde) vardır. Kökü hangi perdeye koyarsan akorun adı o notadır.
| Tür | E şekli (örnek: G, 3. perde) | A şekli (örnek: C, 3. perde) |
|---|---|---|
| maj7 | 3x443x · orta, x, yüzük, serçe, işaret | x35453 · barre, yüzük, orta, serçe |
| m7 | 353333 · barre, yüzük A 5 | x35343 · barre, yüzük D 5, orta B 4 |
| 7 | 353433 · barre, yüzük A 5, orta G 4 | x35353 · barre, yüzük D 5, serçe B 5 |
| m7b5 | 3x332x · orta, x, yüzük, serçe, işaret | x3434x · işaret, yüzük, orta, serçe |
E şekli maj7 ve m7b5’te A teli ve ince e çalınmaz: kök parmağının altı A telini, B telindeki işaret parmağının yumuşak kısmı ince e’yi hafifçe susturur. Böylece bütün telleri rahatça tarayabilirsin.
Etüt:
| Ölçü | Akorlar | Şekiller | Kalıp |
|---|---|---|---|
| 1-4 | C→Cmaj7, Am→Am7, Dm→Dm7, G→G7 | açık | D (u) D U D (u) D U |
| 5-8 | Fmaj7 - Bm7b5 - E7 - Am7 | açık | pop kalıbı |
| 9-16 | Cmaj7 - Am7 - Dm7 - G7 (iki kez) | A, E, A, E barre | soul kalıbı: D (u) X U (d) U X U |
| 17-24 | Dm7 - E7 - Cmaj7 - Am7 - Bm7b5 - E7 - Am7 | barre, 5-9. perde | soul kalıbı, sonda birlik |
9-16. ölçülerdeki I-vi-ii-V döngüsü soul ve R&B’nin en sevilen hareketlerinden biri. Soul kalıbında X bir chuck’tır: aşağı vuruş, ama basan el gevşemiş, teller susturulmuş. Chuck’lar 2 ve 4’te trampetle buluşur. Bas 1’de ve 2’nin “ve”sinde vurur, davul 2 ve 4’te trampet çalar. 17-24. ölçüler aynı şekilleri A minör renginde dizer; Bm7b5 - E7 - Am7 minörde güçlü bir “eve dönüş”tür, adını bir sonraki derste koyacağız.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Bir parmak, yeni renk Metronomsuz. Her çift için önce triadı, sonra 7’liyi tek aşağı vuruşla çal ve çınlat: C → Cmaj7, Am → Am7, Dm → Dm7, G → G7. Her seferinde hangi notanın değiştiğini söyle (“C, B’ye indi”). | ||
| — | Süre: 3 dakika. | Gözlerin kapalıyken, biri sana çalsa triad mı 7’li mi olduğunu söyleyebiliyorsun. |
2. Açık 7’liler (ölçü 1-8) Döngüyü 1-8’e kur. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Her akor 1’de (1-4. ölçülerde 7’li 3’te) ve Bm7b5’te ince e ses vermiyor. |
3. Barre groove (ölçü 9-16) Döngüyü 9-16’ya kur. Önce yalnızca Cmaj7 ile soul kalıbını çal; chuck’lar kuru ve kısa olsun. Sonra akorları ekle. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Chuck’larda hiç nota çınlamıyor, A ve E şekli arasında geçiş 1’e yetişiyor. |
4. Minör bölüm (ölçü 17-24) Döngüyü 17-24’e kur. 19. ve 21. ölçülerdeki E şekli maj7 ve m7b5’i önce tek başına, tel tel çalarak kontrol et. | ||
| 60 → 80 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Susturulan teller (A ve ince e) hiç ses vermiyor; kalan dört tel temiz. |
5. Tüm etüt ve esneme hedefi 24 ölçünün hepsini baştan sona çal. | ||
| 60 → 80 → 96 BPM. | 80 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 96 BPM’de 2 tur. | 80 BPM’de dört temiz tur. 96 BPM esneme hedefi; zorlarsa 80’de kal. |
6. Aynı döngü, G tonunda (yaratıcı) I-vi-ii-V’yi G tonuna taşı: Gmaj7 - Em7 - Am7 - D7. Şekiller: Gmaj7 3x443x (E), Em7 x79787 (A), Am7 575555 (E), D7 x57575 (A). Soul kalıbıyla çal, sonra kendi kalıbını dene. | ||
| — | — | Dört akoru 70 BPM’de iki tur temiz çalabiliyorsun ve her birinin hangi şekil olduğunu söyleyebiliyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Cmaj7, C gibi duyuluyor | işaret parmağı B telinden tam kalkmıyor ya da teli susturuyor | parmağı tamamen kaldır; boş B teli çınlamalı. |
| E şekli m7’de G teli vızıldıyor | işaret parmağının eklem çizgisi G teline denk geliyor | barre’yi hafifçe yukarı ya da aşağı kaydır, parmağı biraz yana çevir. |
| E şekli maj7 ve m7b5’te A teli çınlıyor | kök parmağı dik duruyor | parmağı hafif yatır, altı A teline değsin. |
| Chuck’larda nota çıkıyor | basan el yeterince gevşemiyor ya da tamamen kalkıyor | parmaklar tellere değmeye devam etsin, yalnızca baskıyı bırak. |
| 7 ile maj7’yi karıştırıyorsun | “7”yi büyük yedili sanıyorsun | tek başına “7” her zaman küçük yedili (dominant); büyük yedili için adında “maj7” yazar. |
| Şekil değişiminde ritim kayıyor | yeni şekli tel tel kuruyorsun | şekli havada tamamla ve tek hamlede indir; son yukarı vuruş gerekirse hafif ya da boş tellerle çalınabilir. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| maj7, m7, 7 ve m7b5’i formülleriyle söyleyebiliyorum. | |
| Bir triadı 7’liye çeviren notayı açık akorlarda bulabiliyorum. | |
| Her türün E ve A şeklini basabiliyorum. | |
| Soul kalıbında chuck’ları temiz çalabiliyorum. | |
| Tüm etüdü 80 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun