Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Doğaçlamayı soru-cevap yapısıyla kurmak: 2 ölçü soru, 2 ölçü cevap. |
| 2 | Soruyu “açık” (evin dışında), cevabı “kapalı” (evde, A’da) bitirmek. |
| 3 | Dinamik kullanmak: pp, p, mf, f, ff arasında bilinçli geçişler. |
| 4 | Bas ve davul eşliğinde kendi cevaplarını ve sorularını çalmak; örnek etüdü 84 BPM’de dört tur hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | A minör pentatonik 1. kutuyu ve ilk lick’leri biliyorsun (Minör pentatonik 1. kutu). |
| 2 | Bend yapabiliyorsun (Bend, bırakma ve vibrato). |
| 3 | Sus işaretlerini sayabiliyor ve aksan koyabiliyorsun. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle. Etüdün ilk dört ölçüsünü dinle. Gitar önce hafifçe bir şey “sorar” ve havada bırakır. Sonra aynı ritimle, daha güçlü bir sesle “cevap verir” ve eve döner. Blues’tan tanıdığın bu konuşma, doğaçlamanın en sağlam iskeletidir: soru-cevap.
Yapı: 2 + 2. Döngü dört ölçü: Am7, Am7, Dm7, Am7. İlk iki ölçü soru, son iki ölçü cevap. Ne çalacağını bilmediğinde bile bu yapı sana bir plan verir: “Şimdi soruyorum, şimdi cevaplıyorum.”
Soru açık, cevap kapalı. Sorunun son notası evin dışında olsun: G (Sol), D (Re) ya da C (Do). Cevap ise ev notası A (La)‘ya dönsün. Kulak bunu bir cümle ve noktası gibi duyar. Etütte sorular G, D ve C’de, cevaplar hep A’da biter.
Cevap vermenin üç yolu.
- Ritmi kopyala, notaları değiştir (ölçü 1-4, 13-16): en kolay ve en etkili yol.
- Aynı başla, farklı bitir (ölçü 3): sorunun ilk notalarını tekrar et, sonra eve dön.
- Yoğunlukla oyna (ölçü 17-24): seyrek bir soruya seyrek bir cevap (17-20), sakin bir bölümden sonra yoğun bir patlama (21-24).
Sus da cümlenin parçasıdır. Sorunun ardındaki boşluk, cevaba yer açar.
Dinamik. Aynı cümle hafif ve güçlü çalındığında başka bir şey söyler. Tabın altında dinamik işaretleri var:
| İşaret | Anlam | Nasıl |
|---|---|---|
| pp | çok hafif | penanın yalnızca ucu, tellere yüzeysel |
| p | hafif | küçük, yumuşak vuruş |
| mf | orta | rahat, normal çalış |
| f | güçlü | derin ve kararlı vuruş |
| ff | çok güçlü | en güçlü, ama sesi bozmadan |
Seviye 2’de strum dinamiğini öğrenmiştin; tek notalarda da aynı: güç penadan gelir, basan el her zaman aynı netlikte basar. Bas ve davul da dinamiği izler: 17-20’de hafifler, 21-24’te güçlenir.
Etüt ve senin payın.
| Ölçü | Soru | Cevap | Dinamik |
|---|---|---|---|
| 1-8 | örnek | örnek | p → f, mf → f |
| 9-16 | örnek (gitarda) | senin (11-12, 15-16’da örnek yazılı) | p → mf |
| 17-24 | senin (örnek yazılı) | senin (örnek yazılı) | pp → p, f → ff |
Senin olan ölçülerde de bir örnek çizgi yazılı; önce onu öğren. Sonra oynatıcıda gitar kanalını sustur: bas ve davul eşliği çalmaya devam eder, sen kendi cümleni çalarsın. 9-16’da gitar kanalını açık bırakıp yalnızca cevap ölçülerinde kendi cevabını çalmak da bir yol: soru oynatıcıdan gelir, cevap senden.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Soru mu, cevap mı? Metronomsuz. Kutuda kısa bir cümle çal ve bir kez G’de, bir kez A’da bitir. Hangisi “soru”, hangisi “cevap” gibi duyuluyor? Sonra aynı cümleyi bir kez p, bir kez f çal. | ||
| — | Süre: 3 dakika. | Açık ve kapalı bitişin farkını duyuyor ve p ile f’yi bilerek ayırabiliyorsun. |
2. Örnekler (ölçü 1-8) Döngüyü 1-8’e kur ve dinamiklere uy. | ||
| 64 → 84 BPM, 4’er artır. | Her tempoda 4 tur. | p ve f arasındaki fark net, susların hepsi sayılıyor, bend tam bir tam ses. |
3. Cevap senin (ölçü 9-16) Önce 11-12 ve 15-16’daki örnek cevapları öğren. Sonra döngüyü 9-16’ya kur ve cevap ölçülerinde örnek yerine kendi cevabını çal (gitar kanalını o ölçülerde susturabilir ya da üstüne çalabilirsin). | ||
| 64 → 84 BPM, 4’er artır. | Her tempoda 4 tur, her turda farklı bir cevap. | Her cevabın A’da bitiyor ve en az biri sorunun ritmini kopyalıyor. |
4. Soru da senin (ölçü 17-24) Gitar kanalını sustur ve 17-24’ü döngüye al. Dinamik planına uy: 17-20 hafif ve seyrek, 21-24 güçlü ve yoğun. | ||
| 64 → 84 BPM, 4’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Soruların evin dışında, cevapların A’da bitiyor; dinamik iki bölüm arasında açıkça yükseliyor. |
5. Tüm etüt ve esneme hedefi 24 ölçüyü yazıldığı gibi baştan sona çal. | ||
| 64 → 84 → 100 BPM. | 84 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 100 BPM’de 2 tur. | 84 BPM’de dört temiz tur, bütün dinamikler duyulur. 100 BPM esneme hedefi. |
6. Tam doğaçlama (yaratıcı) Gitar kanalını sustur ve bütün etüdü döngüye al. 24 ölçü boyunca yalnızca kendi cümlelerini çal: altı soru, altı cevap. Kendini kaydet ve dinle: sorular gerçekten soru gibi mi duyuluyor? | ||
| — | — | 24 ölçü boyunca durmadan, yapıyı ve dinamik planını koruyarak çalabiliyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Cümleler birbirine karışıyor | hiç sus yok | sorudan sonra en az bir vuruş boşluk bırak. |
| Cevap da havada kalıyor | cevabı G ya da D’de bitiriyorsun | cevabın son notası A olsun (D telinde 7, ince e’de 5 ya da kalın E’de 5). |
| Hafif çalınca notalar kayboluyor | basan el de gevşiyor | dinamik penadan gelir; basan el her zaman net bassın. |
| f’de ses sertleşiyor ve tellerden vızıltı geliyor | pena çok derin ve açılı | güçlü ama düz vur, penayı tellere paralel tut. |
| Kendi cevabını bulamıyorsun | boş bir sayfa gibi geliyor | sorunun ritmini al, yalnızca bir iki notayı değiştir. |
| Bend’de ses tam ses çıkmıyor | tek parmakla itiyorsun | yüzük parmağını orta ve işaret desteklesin; hedef notayı (E (Mi) ya da A) önce basarak dinle. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| 2 ölçü soru, 2 ölçü cevap yapısını döngü boyunca koruyabiliyorum. | |
| Soruyu evin dışında, cevabı A’da bitirebiliyorum. | |
| pp, p, mf, f ve ff’yi tek notalarda bilerek çalabiliyorum. | |
| Gitar kanalı susturulmuşken kendi cevaplarımı ve sorularımı çalabiliyorum. | |
| Örnek etüdü 84 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun