Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Elektro gitarı amfiye güvenle bağlayıp kapatmak. |
| 2 | Amfide temiz bir başlangıç ayarı yapmak: volume, gain, bass, middle, treble. |
| 3 | Sesi kulakla kontrol etmek: 8 ölçülük ses kontrolünü 70 BPM’de iki tur çalarken ayarları düzeltebilmek. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | Gitarın parçalarını biliyorsun (Gitarını tanı). |
| 2 | Boş tellerde aşağı vuruş yapabiliyorsun ve pena kalınlıklarını tanıyorsun (Oturuş, tutuş ve pena). |
Akustik gitar çalıyorsan amfi bölümünü bir göz gezdir yeter; asıl iş, aşağıdaki “Akustikte ton” kısmında.
Açıklama
Önce dinle: oynatıcıdaki parça bir ses kontrolü. Önce kalın E (Mi) teli tınlıyor (pesler), sonra ince teller (tizler), sonra altı boş tel birlikte. Parçayı çalarken ayarlarını bu seslere göre yapacaksın.
Bağlarken ve kapatırken. Kabloyu takmadan önce amfi kapalı ya da volume’ü sıfırda olsun; yoksa hoparlörden sert bir “pat” sesi gelir. Kabloyu önce gitara, sonra amfiye tak, amfiyi aç ve volume’ü yavaşça yükselt. Kapatırken tersini yap: önce volume’ü kıs, sonra amfiyi kapat, en son kabloyu çıkar.
Amfinin düğmeleri.
- Volume: ses yüksekliği. Düşükten başla, konuşma sesi seviyesi bol bol yeter. Kulağını koru: çınlama ya da yorgunluk hissedersen kıs.
- Gain (bazı amfilerde drive): sesin ne kadar kirli, “dişli” olacağı. Az gain temiz ses, çok gain distorsiyon verir. Temiz ses için gain’i düşük tut (saat 9-10 civarı).
- Bass, middle, treble: ton dengesi; pes, orta ve tiz sesler. Hepsini ortaya, saat 12’ye getir ve oradan kulakla düzelt. Ses çamurlu ise bass’ı kıs; batıyorsa treble’ı kıs; cılızsa middle’ı aç.
- Amfinde kanal seçimi varsa temiz kanalı (clean) seç. Reverb gibi efektleri şimdilik kapalı ya da çok az tut; kendi sesini net duy.
- Gece ya da sessiz ortamda çalışırken amfinin kulaklık çıkışını kullanabilirsin.
Gitarın düğmeleri. Başlangıçta gitarın volume ve tone düğmelerini sonuna kadar aç; sesi amfiden ayarla. Manyetik seçici: sap tarafındaki manyetik sıcak ve yuvarlak, köprü tarafındaki parlak ve keskin bir ses verir; ortadaki konumlar ikisinin arasıdır.
Akustikte ton. Akustik gitarın sesi doğrudan gövdeden gelir; tonu ellerinle şekillendirirsin:
| Bölüm | Ne oluyor |
|---|---|
| Pena | ince pena strumda yumuşak ve hafif, kalın pena tek notalarda yuvarlak ve net bir ses verir. Başlangıç için 0,6-0,8 mm iyi bir orta yol. |
| Nerede çaldığın | ses deliğinin üstünde çalarsan ses sıcak ve dolgun, köprüye yakın çalarsan parlak ve keskin olur. |
| Ne kadar sert çaldığın | hafif vuruş yumuşak, sert vuruş parlak ve yüksek ses verir. Önce hafif çal. |
Oynatıcıda ton. Oynatıcının gitar sesi menüsünden “Akustik (çelik tel)”, “Elektro, temiz” ve “Elektro, distorsiyon” arasında geçiş yapabilirsin. Aynı parçayı üçüyle dinle: gain’in sesi nasıl değiştirdiğini en kolay böyle duyarsın.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Güvenli bağlantı Amfi kapalıyken kabloyu tak, amfiyi aç, volume’ü yavaşça yükselt. Sonra sırayla kapat. (Akustikte: penayı ses deliğinin üstünde ve köprüye yakın çalarak iki farklı ses bul.) | ||
| — | Süre: 2 dakika, iki kez. | Hoparlörden hiç “pat” sesi gelmiyor; sırayı ezbere biliyorsun. |
2. Başlangıç ayarı Volume düşük, gain düşük, bass-middle-treble saat 12’de, gitarın volume ve tone düğmeleri tam açık. Döngüyü 1-4. ölçülere kur ve çalarken ayarları kulakla düzelt. | ||
| 60 BPM. | 4 tur; her turda tek bir düğmeye dokun. | Pesler çamurlu değil, tizler batmıyor; altı tel dengeli tınlıyor. |
3. Manyetik ya da el konumu karşılaştırması 5-8. ölçüleri döngüye al. Bir tur sap manyetiğiyle, bir tur köprü manyetiğiyle çal (akustikte: bir tur ses deliğinin üstünde, bir tur köprüye yakın). | ||
| 60 → 70 BPM. | Her tempoda 2 tur. | İki sesin farkını tarif edebiliyorsun: hangisi sıcak, hangisi parlak. |
4. Bütün ses kontrolü 8 ölçünün hepsini çal, ayarların oturduysa onları bir kâğıda not et. | ||
| 60 → 70 → 80 BPM. | 70 BPM’de 2 tur; hazırsan 80 BPM’de 1 tur. | 70 BPM’de iki temiz tur ve not edilmiş bir başlangıç ayarı. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Kabloyu takarken hoparlörden sert bir pat sesi geliyor | amfi açık ve volume yüksekken bağlanıyor | önce volume’ü sıfırla ya da amfiyi kapat, sonra tak. |
| Amfi açık ama ses yok | gitarın volume düğmesi kısık ya da kablo tam oturmamış | gitarın volume’ünü aç, kabloyu iki uçtan da sonuna kadar it. |
| Ses temiz değil, cızırtılı | gain çok yüksek | gain’i saat 9-10’a indir. |
| Ses boğuk ve donuk | gitarın tone düğmesi kısık ya da treble çok düşük | tone’u tam aç, treble’ı saat 12’ye getir. |
| Amfide sürekli uğultu var | gain yüksek ya da kablo gevşek | gain’i kıs, kabloyu kontrol et; çalmadığın zaman telleri elinle sustur. |
| Kulakların çınlıyor | volume çok yüksek | kıs; çalışma için konuşma sesi seviyesi yeter. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| Amfiyi pat sesi olmadan bağlayıp kapatabiliyorum. | |
| Volume, gain, bass, middle ve treble’ın ne işe yaradığını biliyorum. | |
| Temiz bir başlangıç ayarı yapıp kulakla düzeltebiliyorum. | |
| Sap ve köprü manyetiği (ya da akustikte el konumu) arasındaki farkı duyuyorum. | |
| Ses kontrolünü 70 BPM’de iki tur temiz çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun