Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Pop/folk kalıbını sesli sayarken, kolu hiç durdurmadan çalmak (otomatik pilot). |
| 2 | Dört satırlık kısa sözü önce sade strum’la (dörtlük aşağı vuruşlar), sonra pop/folk kalıbıyla söylemek. |
| 3 | Her hecenin aşağı vuruşa, yukarı vuruşa ya da boş geçişe denk geldiğini bilmek. |
| 4 | 21 ölçülük etüdü 70 BPM’de, söyleyerek dört tur üst üste aksatmadan çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | G, D, Em ve C akorlarını temiz basabiliyor ve 1’de değiştirebiliyorsun. |
| 2 | Pop/folk kalıbını (D (u) D U (d) U D U) çalabiliyorsun (Ritim atölyesi 2). |
| 3 | Son “ve”de boş telleri çalarak akor değiştirmeyi biliyorsun. |
| 4 | Strum şeridini okuyabiliyorsun. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Çalarken şarkı söylemek iki ayrı işi aynı anda yapmaktır: elin bir ritim çalar, sesin başka bir ritim söyler. Beynin ikisine birden aynı anda dikkat veremez. Çözüm, işlerden birini otomatiğe bağlamak: strum o kadar oturmalı ki onu düşünmeden çalabilesin. O zaman bütün dikkatin sese kalır.
Bunu dört adımda kuruyoruz. Her adım bir öncekinin üstüne tek bir şey ekler:
- Otomatik pilot, sesli sayarak. Kalıbı çalarken “bir, iki ve, (üç) ve, dört ve” diye sesli say. Sayarken el aksamıyorsa ses ile el ilk kez birlikte çalışıyor demektir.
- Sözü ritimle konuş. Melodi yok; sözü, heceler doğru vuruşa düşecek şekilde konuşur gibi söyle.
- Melodiyi mırıldan. Ağzın kapalı, “mmm” ile. Söz yükü kalkınca melodiye ve ritme odaklanırsın.
- Söyle. Ritim ve melodi oturduktan sonra söz geri gelir.
Söz. Bu derste özgün, kısa bir söz var. Türkçesi ve İngilizcesi aynı hece sayısında; hangisini istersen onu söyle. Tabın üstünde her hece, düştüğü vuruşun üstünde “Türkçe/İngilizce” olarak yazılı.
| Satır | Akor | Türkçe | English |
|---|---|---|---|
| 1 | G | Yo-la çık-tım ben | Walk-ing down the road |
| 2 | D | Şar-kı söy-le-ye-rek | Sing-ing all the day long |
| 3 | Em | Gök-yü-zü ma-vi | Morn-ing sky is blue |
| 4 | C → D | De-ni-ze doğ-ru | Head-ing for the sea |
Her satır iki ölçü sürer: heceler ilk ölçünün 1, 2, 3 ve 4’üne düşer, son hece sonraki ölçünün 1’inde gelir ve uzar. Satır sonundaki 4. vuruş nefes yeridir.
Heceler ve vuruşlar. Etüdün B bölümünde (ölçü 5-12) strum sade: her vuruşta bir aşağı vuruş. Hecelerin neredeyse hepsi bir aşağı vuruşla birlikte gelir; el ile ses aynı anda “konuşur”. C bölümünde (ölçü 13-20) tam pop/folk kalıbı döner ve iş ilginçleşir:
| Sayım | 1 | ve | 2 | ve | 3 | ve | 4 | ve |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kol | ↓ | (↑) | ↓ | ↑ | (↓) | ↑ | ↓ | ↑ |
| 1. satır | Yo | la | çık | tım | ||||
| 2. satır | Şar | kı | söy | le | ye |
- vuruşta kol tellere değmeden iner (boş geçiş), ama hece tam oraya düşer: elin vurmaz, sesin söyler. Tabda bu anı göstermek için 3. vuruşta bağlı bir sekizlik var: önceki yukarı vuruş tutulur, yeniden çalınmaz. 2. satırda bir hece de “3 ve”ye, yani bir yukarı vuruşa düşer. Sesin elinden bağımsız olmayı burada öğrenir.
Melodi. Ayrı bir vokal kanalı yok; melodi basit ve akorun notalarında duruyor. Önce gitarda bir kez tek tek çalıp kulağına yerleştirebilirsin (G (Sol) teli boş = G, 2. perde = A (La); B (Si) teli boş = B, 1. perde = C (Do), 3. perde = D (Re); ince e teli boş = E (Mi)):
| Satır | Notalar |
|---|---|
| 1 (G) | B B D B · G |
| 2 (D) | A A D C B · A |
| 3 (Em) | B B E B · G |
| 4 (C → D) | C C E C · A |
Bu notalar sana yüksek ya da pes geliyorsa bir oktav aşağıda veya yukarıda söyle; önemli olan ritim.
Zorlanınca sadeleştir. Söylerken elin dağılıyorsa kalıbı küçült: önce B bölümündeki dörtlük aşağı vuruşlara, o da zorsa ölçü başına tek bir aşağı vuruşa (1’de vur, tınlasın). Söz oturunca kalıbı adım adım geri ekle. Sahnede de böyle yapılır: zor bir satırda gitar sadeleşir, ses öne çıkar.
Bas akorun kök sesini 1 ve 3’te çalar. Davul A ve C bölümlerinde rock ritmi çalar; B bölümünde hi-hat dörtlüğe iner ve sese yer açar.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Otomatik pilot (ölçü 1-4) Döngüyü 1-4’e kur. Kalıbı çalarken sesli say. Rahatladığında saymayı bırak ve hayali bir arkadaşına bugün ne yaptığını anlat; kol yine durmamalı. | ||
| 60 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Konuşurken bile kol durmuyor, akorlar 1’de geliyor. |
2. Sözü konuş (ölçü 5-12) Döngüyü 5-12’ye kur. Sözü melodisiz, ritimle konuş. Önce gitarsız, yalnızca el çırparak; sonra dörtlük aşağı vuruşlarla. | ||
| 60 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 2 tur. | Her hece tabın üstündeki vuruşa düşüyor; 7. ölçüdeki “3 ve” hecesi kaçmıyor. |
3. Melodiyi mırıldan (ölçü 5-12) Melodiyi gitarda bir kez tek notalarla çal, sonra ağzın kapalı mırıldanarak aynı döngüde tekrarla. | ||
| 60 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 2 tur. | Mırıldanırken strum hiç aksamıyor ve satır sonlarında nefes alabiliyorsun. |
4. Söyle: önce sade, sonra tam kalıp (ölçü 5-20) Önce 5-12’yi söyleyerek çal. Oturunca döngüyü 13-20’ye kur: aynı söz, pop/folk kalıbı. 3. vuruşa düşen hecelerde elin boş geçer. | ||
| 60 → 70 BPM, 5’er artır. | Her bölüm her tempoda 4 tur. | C bölümünde 3’e düşen hecelerde tellere vurmuyorsun ve kalıp bozulmuyor. |
5. Tüm etüt ve esneme hedefi 21 ölçünün hepsini söyleyerek çal. Bir yerde dağılırsan o satırda sade strum’a geç ve devam et; durmak yok. | ||
| 60 → 70 → 80 BPM. | 70 BPM’de 4 tur üst üste; hazırsan 80 BPM’de 2 tur. | 70 BPM’de dört tur, söz ve strum hiç durmadan. 80 BPM bir esneme hedefi. |
6. Kendi sözün (yaratıcı görev) Aynı akorlara (G, D, Em, C-D) kendi dört satırını yaz: her satır 5 ya da 6 hece. Hecelerini önce konuşarak vuruşlara yerleştir, sonra söyle. En az bir heceyi bilerek 3. vuruşa, boş geçişe koy. | ||
| — | — | Kendi sözünü pop/folk kalıbıyla iki tur aksatmadan söylüyorsun. |
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Söylemeye başlayınca kol duruyor | strum henüz otomatik değil | 1. alıştırmaya dön; sayarken ve konuşurken kol durmayana kadar söze geçme. |
| Her vuruşta bir hece söylüyorsun, söz uzuyor | ses elin ritmini taklit ediyor | sözü gitarsız, el çırparak konuş; hecelerin vuruşlardan daha seyrek olduğunu duy. |
| 3. vuruştaki hecede tellere vuruyorsun | el sesi takip ediyor | o heceyi söylerken kendine “ses evet, el hayır” de; önce B bölümünde, sonra C bölümünde dene. |
| Tempo hızlanıyor | söylerken nefes aceleye geliyor | metronomu 10 BPM yavaşlat ve satır sonlarındaki 4. vuruşta sakin nefes al. |
| Kendi sesini duyamıyorsun | strum çok sert | aşağı vuruşları biraz hafiflet, yukarı vuruşlarda yalnızca ince üç tele dokun. |
| Nefesin satır ortasında bitiyor | nefes yerleri belli değil | her satırın ikinci ölçüsünün 4. vuruşunda nefes al; tabda o vuruşun üstünde hece yok. |
| Bazı notalar sesine fazla yüksek ya da pes | melodi senin aralığında değil | bir oktav aşağıda ya da yukarıda söyle. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| Pop/folk kalıbını sesli sayarken ve konuşurken kolu durdurmadan çalabiliyorum. | |
| Sözü gitarsız, doğru vuruşlarda konuşabiliyorum. | |
| Melodiyi mırıldanırken strum aksamıyor. | |
| 3. vuruşa düşen hecelerde elim boş geçiyor, sesim söylüyor. | |
| Zorlandığımda strum’u sadeleştirip durmadan devam edebiliyorum. | |
| Tüm etüdü 70 BPM’de söyleyerek dört tur üst üste çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun